Tarihte Bizans, Roma ve Osmanlı İmparatorluğu İstanbul’u yedi zirve üzerinde inşa etmiştir. Bu dorukların tamamı ve her zirveyi temsil eden …
Kentin tarihi hoşluğunu yansıtan görkemli mescitleri yakından inceleyelim.
1. İstanbul’un birinci doruğu Sarayburnu’nda Sultanahmet Camii Mimar Sedefkâr Mehmed Ağa tarafından 1. Ahmed için yapılan caminin inşası, 1609’da başlayıp 1616’da sona ermiş. Ziyaret edenlerin birden fazla Ayasofya’ya bakan kuzey tarafından girmeyi tercih ediyor. Avlunun batı tarafında Hipodrom’a açılan bir kapısı daha var.
İlk altı minareli cami olarak dikkatleri üzerine çekmiş.
2. İstanbul’un ikinci zirvesi Çemberlitaş mevkiinde bulunan Nuruosmaniye Camii
Osman’ın Işığı manasına gelen Nuruosmaniye Camii’de hepsi barok stilde olmak üzere 32 tanesi kubbe eteğinde, 174 penceresi var. 1749 yılında 1. Mahmud’un isteği üzerine inşa edilmeye başlanan yapının bitişini padişah görememiş. Bu sebeple kendi ismini verememiştir.
Yapı padişahın 1754 yılında vefatıyla yarım kalmış. Tahta geçen kardeşi 3. Osman külliyeyi tamamlamış. Dönemin en önde gelen ustalarından Hattat Rasim, Abdülhalim, Müzehhip Ali ve Mehmed Refi Efendi’nin imzasını taşıyorlar.
3. İstanbul’un üçüncü doruğunu taçlandıran Süleymaniye Camii 46 yıl tahtta kalan Yasal Sultan Süleyman’ın gücünü ve Mimar Sinan’ın dehasını yansıtan İstanbul’un en ihtişamlı yapılarından biridir. Kilometrecelerce uzaktan bile görülebilecek biçimde tasarlanmış. Uzunlukları farklı minareler yükselir. Avluya bitişik olan iki minare 76, başka iki minare ise 56 metre yükseliğindedir.
Sultan Süleyman’ın tahta çıkışının 30. yılı onuruna yapılmış. 1550 yılında inşaata başlanmış. Bitirilmesi 7 yıl sürmüştür. Kanuni Sultan Süleyman ve büyük aşkı Hürrem Sultan da külliyedeki türbelerde yatıyor.
4. İstanbul’un dördüncü zirvesinde, fethin görkemli sembolü Fatih Camii İstanbul’daki birinci sultan camii, kenti fetheden Fatih Sultan Mehmed için yapılmıştır. Mimar Atik Sinan tarafından 16 medrese, misafirhane, hastane ve kütüphane barındıracak formda tasarlanmış ama onun yaptığı haliyle günümüze ulaşamamış. 1766’da büyük zelzelede ziyan görmüş şimdiki halini inşa eden Mehmed Tahir Ağa’dır.
Fatih Sultan Mehmed ismini taşıyan caminin gerisindeki türbede yatıyor. Osmanlı tarihinde bu türbenin yeri her vakit başkadır zira tahta çıkan padişahların Eyüp’teki camiyi ziyaret ettikten sonra Fatih’in türbesine gelmesi bir gelenekmiş.
5. İstanbul’un beşinci zirvesinde Haliç’e hakim zirve üzerinde yükselen Yavuz Sultan Selim Camii Yavuz Sultan Selim ismine, oğlu Sultan Süleyman tarafından yaptırılmış. Caminin inşası 1522’de bitirilmiş. Mimarının Acem Ali olduğu söyleniyor ancak bir katılık yok. Kare planı olan bu cami İstanbul’daki öteki mescitlerle kıyaslandığında orta büyüklükte sayılabilir. 24,5 çapında ve 34,5 metre yüksekliğinde kubbesi vardır. Sade mimarisi ile dikkat çeken üç türbesi var.
Bir yanında tarihi Bizans sarnıcı, öbür yanında “kırkmerdiven” ismi verilen uçurum olduğu için Evliya Çelebi, “Cami iki uçurum ortasına yapılmış” diye yazmış.
6. İstanbul’un altıncı doruğu Edirnekapı’da güneşle ayın buluşması olan Mihrimah Sultan Camii Kanuni Sultan Süleyman ile Hürrem Sultan’ın kızı Mihrimah Sutan için yapılan cami Mimar Sinan’ın yapıtıdır. Mihr ‘güneş’, mah ise ‘ay’ manasına gelir. Mimar Sinan da bu iki ismi iki yakaya da bırakmış. Her yıl gece ile gündüzün eşit olduğu 21 Mart günü Edirnekapı’daki caminin minaresi üzerinden batan güneş, Üsküdar’daki minarenin akabinde doğan ay ile karşılaşıyor. Mimar Sinan’ın Mihrimah Sultan’a platonik aşık olduğu savının lisandan lisana dolaşmasına sebep olacak bir müsabakadır.
Caminin bulunduğu noktanın bir başka özelliği ise İstanbul’un fethinde askerlerin kente Edirnekapı’dan girmesidir. Bu nedenle başka ismi Edirnekapı Camii.
7. İstanbul’un yedinci zirvesinde Hürrem Sultan’ın Mimar Sinan’a yaptırdığı Haseki Hürrem Camii Haseki Camii ve Külliyesi Hürrem Sultan tarafından 1538-1539 yılları ortasında Mimar Sinan’a yaptırılmıştır. Külliye Mimar Sinan’ın birinci yapıtlarındandır. Yapının inşası evvel tek kubbeli ufak bir camii ile başlamıştır. Akabinde bir medrese ve sıbyan mektebi de eklenmiştir. Külliye ekseriyetle Sinan’ın yapıtları ortasında gösterilmez. Bunun nedeni kalfalarından birinin Mimar Sinan nezaretinde inşasını üstlenmiş olması gösterilebilir. Yapı Mimar Sinan’ın başka yapıtlarına nazaran daha dağınıktır. Zira ağır bir yerleşim alanı olan Haseki’de bu türlü büyük bir yapı inşa etmek kolay olmamıştır.