Ekonomik büyüme ekseriyetle bir ülkenin refahı için olumlu bir adım üzere görünse de, işin içine gelir dağılımı ve yoksulluk girdiğinde işler karmaşıklaşabilir. Jagdish Bhagwati’nin ‘yoksullaştıran büyüme’ dediği şey tam da bu noktada karşımıza çıkıyor …
Ekonomik büyüme ekseriyetle bir ülkenin refahı için olumlu bir adım üzere görünse de, işin içine gelir dağılımı ve yoksulluk girdiğinde işler karmaşıklaşabilir. Jagdish Bhagwati’nin ‘yoksullaştıran büyüme’ dediği şey tam da bu noktada karşımıza çıkıyor. Yani, kimileri zenginleşirken öbürleri daha da yoksullaşabilir. Artık, bu mevzuyu biraz daha yakından inceleyelim, ne dersiniz?
1. Fakirleştiren büyüme kavramı, iktisadın büyüme sürecinin kimi kümeleri yoksullaştırabileceğini söz eder. Şöyle düşünün, iktisadın büyümesi aslında hepimize güzel geliyor üzere görünür, lakin bu her vakit bu türlü değil. İşte tam da burada, Jagdish Bhagwati’nin ‘yoksullaştıran büyüme’ dediği kavram devreye giriyor. Bu demek oluyor ki, kimileri partiye davetli üzere hissederken, aslında müzik çalmaya başlayınca dans pistine yalnızca birkaç kişi atlıyor. Yani, ekonomik büyüme kimilerini zenginleştirirken başkalarını daha da yoksullaştırabilir.
2. Jagdish Bhagwati, iktisat dünyasında isminden sıkça kelam ettiren bir isim. Hindistan kökenli olmasına karşın Amerika’da değerli bir meslek yapmış bir ekonomist. Bilhassa fakirleştiren büyüme konusundaki çalışmalarıyla tanınıyor.
3. Gelir dağılımı dediğimiz şey, iktisadın pastasının nasıl kesildiğini gösterir. Yoksullaştıran büyüme, bu pastayı kimileri için daha büyük yaparken, başkalarının dilimini küçültür. Yani, zenginler daha fazla kazanırken, fakir bölümlerin yararı ya hiç artmaz ya da yetersiz kalır. İşte bu durumda gelir dağılımı adil olmaktan çıkar.
4. Toplumsal eşitsizlik, işte bu dünyanın en büyük kamburu!
Ekonomik büyüme dediğimiz olay, bazen işleri daha da karıştırır. Mesela, kimileri büyümeyle birlikte zenginliklerine zenginlik katarken, başkaları ise yoksulluk sarmalına daha sıkı sıkıya sarılır. İşte tam da bu durumda toplumsal eşitsizlik yeterlice barizleşir ve olay, fakirleştiren büyüme olarak isimlendirilir. Yani, hepimizin birebir gemide olduğunu düşünürken aslında kimileri daha lüks kabinlerde seyahat ederken, öbürleri sallanıp durur.
5. Siyaset tesiri denince aklımıza ne geliyor? İşte, iktisadın kritik bir kesimi olan siyasetlerin ne kadar belirleyici olduğu. Kimi siyasetler, gelir dağılımını daha da bozarak zenginleri daha da zenginleştirirken, fakirleri ise daha da ıstıraba sokabilir. İşte bu noktada ‘yoksullaştıran büyüme’ kavramı devreye girer. Yani, siyasetlerin herkesin çıkarını göz önünde bulundurması kıymetli.
6. Yoksulluğun derinleşmesi, adeta karanlık bir kuyunun tabanında kaybolmak gibi! Gelir dağılımındaki bozulma, kimilerinin zenginleşirken oburlarının daha da fakirleşmesine yol açar. Sonuç olarak, fakir kısımların ömür standartları düşer ve yoksulluk daha da içinden çıkılmaz bir hâl alır.
7. Gelir eşitsizliği arttıkça, toplumda hoşnutsuzluk ve tansiyon de yükselir. Bu hoşnutsuzluk ve tansiyon, toplumsal dengesizliklerin derinleşmesine ve toplumsal huzursuzlukların artmasına neden olabilir. Gelir eşitsizliği, toplumsal hareketliliği kısıtlayarak fırsat eşitliğini zayıflatır ve toplumsal dokuda çatlaklar oluşturabilir. Ayrıyeten, yüksek gelir kümelerinin siyasi ve ekonomik gücünün artması, demokratik süreçleri ve kurumları etkileyebilir, bu da toplumdaki güvensizliği ve adaletsizlik algısını artırabilir. Bu nedenle, gelir eşitsizliğiyle uğraş etmek ve adil bir toplum için tahliller üretmek, toplumsal ahenk ve refah için hayati değer taşır.
8. Tahlil arayışı, adeta bir pusula üzere bizi gerçek tarafa yönlendirir! Gelir dağılımındaki adaletsizliği gidermek için daha adil ve kapsayıcı siyasetlerin benimsenmesi koşul. Tıpkı vakitte, iktisat siyasetleri tasarlarken herkesin haklarını ve çıkarlarını korumak değerli. Bu sebeple, toplumsal refahı ve eşitliği sağlamak ismine gelir dağılımını düzeltecek siyasetlerin hayata geçirilmesi gerekli.
9. Sürdürülebilirlik, iktisadın temel taşıdır! Yani, ‘yoksullaştıran büyüme’ denen şey, ekonomik büyümenin uzun vadeli sıhhatini önemli biçimde tehdit edebilir. Gelir eşitsizliği ve yoksulluk arttıkça, toplumun genel refahı ve istikrarı da önemli biçimde tehlikeye girebilir. Bu sebeple, iktisat siyasetlerinin sürdürülebilir olması, yani hem bugünün hem de yarının muhtaçlıklarını göz önünde bulundurması hayati kıymet taşır.
10. Fakirleştiren büyüme dediğimiz şey yalnızca tek bir ülkeyle hudutlu kalmaz. Uluslararası ticaret ve sermaye hareketleri, gelir dağılımını şekillendirir ve bu da fakirleştiren büyümeye katkıda bulunabilir yahut bu olumsuz tesirlerle uğraş edebilir. Yani, aslında her ülkenin aldığı ekonomik kararlar global boyutta bir tesire sahip. Bu nedenle, memleketler arası işbirliği ve adil ticaret siyasetleri hayati değer taşır.