bilmediklerimiz enflasyon emeklilik ötv döviz deva akp chp mhp covid korona virüs gazete manşetleri haber
DOLAR
8,6710
EURO
10,3580
ALTIN
495,17
BIST
1.402
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Parçalı Bulutlu
27°C
İstanbul
27°C
Parçalı Bulutlu
Cuma Parçalı Bulutlu
28°C
Cumartesi Parçalı Bulutlu
29°C
Pazar Parçalı Bulutlu
30°C
Pazartesi Parçalı Bulutlu
29°C

Robotlar değil duygular hakim olacak

Mert İnan –  Yazı dizimizin son gününde, gelişim ve ebeveyn psikoloğu Prof. Dr. Ayşe Bilge Selçuk ile bilhassa 65 yaş ve üzeri bireylerin …

Robotlar değil duygular hakim olacak
16/05/2021 07:31
0
A+
A-
Mert İnan –  Yazı dizimizin son gününde, gelişim ve ebeveyn psikoloğu Prof. Dr. Ayşe Bilge Selçuk ile bilhassa 65 yaş ve üzeri bireylerin pandemide yaşadıkları külfetler ile dijitalleşmenin geleceğin dünyasındaki tesirlerini konuştuk.

Çocukluğunuzun bayramlarını bugünle kıyasladığımızda neyi yitirdiğimizi görüyorsunuz?

Bayram çok umutlu olduğumuz, ferah günlerin başlangıcı olarak görülürdü. Çocukluğumun bayramlarını daima güzel hislerle, aydınlık günler olarak hatırlıyorum. Ailenin en büyüklerinden başlamak üzere akraba ziyaretleri yapılırdı. Bayram temas etmekti. Lakin 20 yıl, hatta daha öncesinden fon değiştiren bir bayram anlayışı ortaya çıktı. Bayram eşittir tatil fırsatı haline geldi. Tatil yerlerinden telefon edip ileti yazmaya evrilen, temasın azaldığı bir bayramlaşma hali çıktı. Telefonla da olsa hal, hatır sormanın temas etmek olduğunu düşünüyorum fakat mesajlaşlar için bunu diyemem. Kopyala, yapıştır iletiler manasını yitirdi. Bayramın hedefi temas halinde olmaktır, temas etmekten uzaklaştık.

Bu durumu olumluya çevirmek için neler yapmalıyız?

Pandemi periyodunun bayramları hayat akışının bir nebze olsun yavaşlaması açısından faydalı olabilir. Pandemiden evvel hayat o kadar hızlanmıştı ki, ordan oraya savrulur haldeydik. Birbirimizle temas halinde olmayı unutmuştuk. Pandemi ile konutlarımızda hatta kendi içimizde bir sakinlik hali oluştu. Hem kendimizle hem de dış dünya ile sükunet ve sakinlik içinde, daha manalı temas kurabilmeyi geliştireceğimiz bir devirdeyiz. Koştur koştur tatile gidip çekmeyen telefonlarla üstün körü görüşmeler yapmak yerine, bugünkü şartlarda yapacağımız imajlı yahut sesli konuşmaların daha manalı olduğunu düşünüyorum. Elbette eski bayramların yerini tutmayacaktır lakin zati o bayramları yitirmiştik.

65 yaş üzeri yalnız yaşayanlara ne söylense içleri bir nebze ferahlar?

Aslında 65 yaş değil, 70, 75 yaş ve üzerini baz almak daha hakikat. Haftanın iki günü görüştüğüm yalnız yaşayan bir büyüğümün ne kadar zorluk çektiğini biliyorum. Eski bayram geleneklerinin devam ettirilmesi bu yaş kümesindeki büyüklerimiz için çok kıymetli. Üstelik bahsettiğimiz yaş kümesindeki birçok kişinin imajlı konuşma üzere, teknolojiyi kullanma açısından zorluklar yaşadığını biliyorum. Hayatta kalmak farklı, yaşamak başka kavramlardır. Yaşamak öteki bir canlılık gerektirir. Bunu kavramın canlı tutulması için temas çok kıymetli.”

Büyüklerle, günümüz kaidelerinde yani dijitalle nasıl temas kuracağız? Haydi kurduk, dijital bağlantı üzerinden hislerimizi yansıtmayı nasıl başaracağız?

Elimizde ne materyal varsa, onunla yemek yapabiliriz. Yaşı ilerleyen büyüklerimizi sık sık telefonla arayacağız ve sohbet edeceğiz. Sahiden vakit ayırarak, manzaralı olmasa bile sesli irtibat kuracağız. Sevdiklerimize ehemmiyet göstereceğiz. Sohbetlerimizin onlar için ne kadar kıymetli olduğunu fark ederek telefon açacağız. Her konuşmanın bir temas, her temasın yaşamsal bir pahası olduğunu bileceğiz.

Birbirimiz için yapabileceğimiz en değerli aksiyon ehemmiyet vermektir. İkili bağlantıların duygusal derinliği uygunlaştırıcı olabiliyor. Birbirimizi güzelleştirme potansiyele sahip, duygusal kaynaklarız. Bu hisleri, telefonla da karşı tarafa geçirebiliriz.

İş, güç sahibi beyaz yakalılar bile süreçten bıkmış, bunalmış durumda. Konsantre olamadıklarını, tükenmişlik hissi yaşadıklarını söylüyorlar??

Hepimiz, hakikaten yorulduk. Bir tünele girdiğimizi biliyorduk lakin tünelin bu kadar uzun süreceğini bilmiyorduk. Aslında  bu kadar zorluk çekiyor olmamızın altında yatan nedenlerden biri, pandemi sürecinin daha düzgün yönetilebileceğini bilmemizden kaynaklanıyor. Süreç yeterli yönetilmiş olsa, bugünkü şartların farklı olacağına dair fikrimiz, adaletsizlik yaşadığımız hissine neden oluyor. Bu niyetler öfkeyi tetikliyor. Hepsi bir ortaya geldiğinde ruhsal kaynaklar tükeniyor.

Nasıl uygun hissedeceğiz?

Ruhsal sağlamlık, sarsıntı yahut trafik kazası olduğunda bundan etkilenmeme değildir. Büyük bir ıstırap, hayal kırıklığı, öfke, çökkünlük hissi duyacağımız anlar daima olacaktır. Değerli olan düştüğümüz yerden kalkabilmektir. Bu da esnekliği gerektirir. Bunu en uygun anlatan metafor bambu örneğidir. Bambu baktığınızda sal üzere bir ağaçtır. ‘Bundan mobilya mı olur?’ dersiniz. Lakin bambu nemden çok etkilenmez ve bambudan kütüphaneler, sehpalar, koltuklar, sandalyeler yapılır. Ruhsal sağlamlık da esnek olmayı gerektirir. Her şeyi yaşıyor, yaşamış olabiliriz. Ayağa kalkmamızı sağlayacak olan içinden geçtiğimiz olumsuz durumlara farklı bakabilmek, tek bir niyete saplanıp kalmamaktır. Olumsuz olana saplanıp kalmamak gerekiyor. Belirsizliğin de hayatın bir gerçeği olduğunu kabul edeceğiz. Elbette beşerler büyük ekonomik dertler yaşıyorlar. Ne olursa olsun hayatta ve ayakta kalmak için düştüğümüz yerden kalkmamız gerekiyor. Düşünsel, manevi kaynakları açacak insanlardan yardım isteyeceğiz. Örneğin Türk Psikologlar Derneği pandemiden etkilenenler için fiyatsız takviye çizgisi oluşturdu. Bu çok kıymetli ve kaynakları açmak derken bunu kastediyorum. Fizikî ve ekonomik olarak ayağa kalkacaksak, ruhsal sağlamlık gerekiyor.

Dijitalleşmenin pandemi kısıtlamaları ile birleşmesi bizi daha da robotlaştırmış olabilir mi?

Bu türlü düşünmüyorum. Optimist düşünen taraftayım. Teknoloji bizim duygusal olarak kontakta kalmamızı sağlayan bir platform halini alacak. Çok kısa vakit sonra üç boyutlu çevrimiçi görüşmeler yapacağız. Bu sayede mimiklerimizi, tabirimizi daha düzgün görüp anlayacak ve daha yakın temas imkanı yakalayacağız. Sinemalarda anlatılan robotların dünyayı ele geçirdiği senaryoların değil, duygusal temasın teknolojik platformlarda da kullanılacağı günleri göreceğiz. Yapay zeka ne kadar geliştirilse de hisleri okuyacak bir icat yapılamayacak. İnsanın kendisindekini bile anlayıp anlatmaya çalıştığı karmaşık bir yapıyı yapay zekanın anlayıp yapabileceğini düşünmüyorum. Bu nedenle insan beşere münasebetin yerini hiçbir şey alamayacak.

‘Yüz yüze’ dediğimiz kavram sonunda yitip gitmeyecek mi??

Ekran karşısından kalkmayanlar hiçbir vakit çoğunluk olamayacak. Yalnızlığı seçen, odasından çıkmayan, ilgi kurmakta zahmet çektiği için toplumsal ilgilerden uzak duranlar geçmişte de vardı, yarın da olacak. Teknolojiyi hayatı kolaylaştırma için kullanan bireyler, temasta kalmaya, fizikî olarak hayatın içine katılmaya ve beşerlerle yakınlık kurmaya devam edecektir. Pandemi devrinde temasın, dokunmanın ehemmiyetini daha yeterli anladık. Geleceğin dünyasında adaptasyon yeteneği olanlar hayatta kalacak. Adaptasyon yeteneği olanlar en zekiler değildir. Adaptasyon yeteneği olanlar esnek düşünen bireylerdir. Esnek olanlar eşleşip, üremeye, genlerini aktarmaya devam edecekler. İstikrar şu an için dijital lehine bozulmuş olsa da bu türlü kalmayacak. Olağanlaşma ile birlikte dengelenme olacak ve bu istikrar özgürleşme getirecek. Dijitalleşme sayesinde bütün dünya birbiriyle temas halinde olacak ve yardımlaşma artacak. Bir vakit sonra beşerler tüm kaynaklarını birbiriyle paylaşır hale gelebilir.

60a0528055427f0d7c59d5df

‘Yaşamak temas halinde olmaktır’

Yeterli bir ömür ‘mutluluk’ mu, ‘memnuniyet’ midir? Sihirli bir değneğiniz olsa hangisini seçerdiniz?

Âlâ yaşanmış bir hayatın kavramı memnuniyettir. Yaşadığınız hayat için ‘memnunum’ demeniz, keyifli bir ömür sürdüğünüz manasına gelir. Bu ömrün içinde mutluluklar, sevinçler, hüzünler, acı ve mutsuzluklar olabilir. Hepsinin sonucunda yaşanan hayata bakıp mutlu olmak hayatı manalı kılar. Her an yeterli hissetmek yahut buna yönlendirilmiş bireyler, bu türlü bir gerçeğin olmadığını anladığında çökkünlük yaşar. İnsanın düzgün hissetmesini sağlayacak olan temas halinde olmasıyla mümkündür. Daima ‘iyiyim, mutluyum’ diyerek temasa mani olanlar da en nihayetinde büyük hayal kırıklığına uğrar. Yaşamak temas halinde olmaktır. Hayatın içinde her his vardır. Gelişme dediğimiz, ağrısız olmuyor. Ergenlikte yaşadığımız büyüme ağrılarını düşünelim. Hakikaten çok ağrılı periyotlarımız olurdu lakin bu ağrıların fizikî olarak karşılığı vardı. Bir hafta sonra uzunluk atmış yahut büyüme atağı yaşamış olurduk. Tıpkı gelişim duygusal büyüme için de geçerlidir. Bizi keyifli etmeyen tecrübeleri hakkıyla yaşadığımızda içsel büyüme gerçekleşir.

BİTTİ

ETİKETLER: , , , ,
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.