Site Rengi

bilmediklerimiz enflasyon emeklilik ötv döviz deva akp chp mhp covid korona virüs gazete manşetleri haber
DOLAR
8,0580
EURO
9,6752
ALTIN
460,38
BIST
1.408
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Çok Bulutlu
19°C
İstanbul
19°C
Çok Bulutlu
Pazartesi Sağanak Yağışlı
15°C
Salı Sağanak Yağışlı
16°C
Çarşamba Çok Bulutlu
18°C
Perşembe Parçalı Bulutlu
19°C

Rusya’nın, Süveyş Kanalı’na alternatifi Kuzey Deniz Yolu

Süveyş Kanalı’ndan geçerken karaya çarparak dünya ticaretini günlerce aksatan yaklaşık 250 bin tonluk “The Ever Given” isimli dev konteyner …

Rusya’nın, Süveyş Kanalı’na alternatifi Kuzey Deniz Yolu
02/04/2021 17:34
0
A+
A-

Süveyş Kanalı’ndan geçerken karaya çarparak dünya ticaretini günlerce aksatan yaklaşık 250 bin tonluk “The Ever Given” isimli dev konteyner gemisinin yaptığı kazanın ardından kanala alternatif arayışları gündeme geldi.

Çin’den Hollanda’ya giderken Süveyş Kanalı’ndan geçişi sırasında yaşanan kum fırtınası nedeniyle 24 Mart’ta denetimden çıkan gemi, kanalı geçişe kapatmış, gemi trafiğine neden olmuştu.

Geminin tekrar yüzdürülmesi çalışmaları bir hafta sürerken, Mısır kanalı kapatan gemiyi alıkoyacağını ve firmadan en az 1 milyar dolar tazminat talep edileceğini açıkladı.

SÜVEŞY KANALI’NA ALTERNATİF ARAYIŞLARI

Kanalda sıkışıp kalan gemilerin tahliyesi ve kanalın iki tarafında geçiş için sıra bekleyen gemiler nedeniyle trafiğin olağana dönmesinin yaklaşık 10 gün daha sürmesi bekleniyor. Mısır, kanaldan yılda yaklaşık 5-6 milyar dolar gelir sağlarken, geminin global ticarete verdiği günlük zararın ise 10 milyar dolar civarında olduğu belirtiliyor.

Geciken eser teslimatlarının dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) fiyatlarında yükselişlere de neden olması, bir müddettir devam eden kanala alternatif güzergahlar aranıyor.

suveys 7314

RUSYA’NIN ÖNERİSİ KUZEY DENİZ YOLU

Geçtiğimiz yüzyıllarda Atlantik’ten Pasifik’e geçmek için gerek Kanada kıyılarını gerekse Sibirya kıyılarını izleyerek bir deniz geçişi yapılması için çok sayıda bilimsel araştırma ve sefer düzenlendi. Bunlardan bir sonuç alınamayınca ABD geçtiğimiz yüzyılın başında Panama Kanalı’nı açarak kuzey geçişine olan muhtaçlığını büyük oranda azalttı.

Rusya’nın ise bu türlü bir bahtı yoktu. Rusya için Kuzey Deniz Yolu yalnızca ekonomik değil askeri ve stratejik açıdan da çok değerli.

Kuzey Deniz Yolu’nu kullanamamış olmanın bedelini 1905 Rus-Japon savaşında ağır bir formda ödeyen Rusya, bu problemini, dünyanın açık orta en büyük buz kırıcı filosuna sahip olarak en azından askeri açıdan çözdü. Lakin ticari açıdan değerli gemiler olan buz kırıcılar da rekabetçi bir tahlil yaratamazken, Rusya’nın bu kahrına yetişen global ısınma oldu.

kuzey deniz yolu 733

GLOBAL ŞİRKETLER KUZEY DENİZ YOLU’NU KULLANIYOR

Son yıllarda Kuzey Buz Denizi’ni kaplayan buz katmanının hissedilir biçimde incelmesi buz kırıcılara olan gereksinimi azalttı. Üstelik ticari gemilere de buz kırıcı özelliği kazandırılarak Kuzey Deniz Yolu üzerinden seferleri tek başına yapmaları mümkün hale geldi.

Rusya’nın en büyük doğalgaz alanlarından, Kuzey Deniz Yolu kıyısındaki Yamal’dan Çin’e LNG taşıyan bir Rus gemisi, Çin’den dönüş seyahatini 27 Ocak-19 Şubat 2020 tarihlerinde, kışın tam ortasında ve buz kırıcı yardımına gereksinim duymadan gerçekleştirdi.

Kuzey Deniz Yolu artık geçen yüzyıllardaki üzere tehlikeli ve geçilmez bir deniz değil ve deniz nakliyatıyla ilgilenen ülkeler ve global şirketler bu su yolunu her yıl giderek artan oranlarda kullanmaya başladılar.

putin 4580

PUTİN’İN 2024 TALİMATI

Rusya Devlet Lideri Vladimir Putin de 2018’de, Kuzey Deniz Yolu üzerinden taşınan yıllık ortalama 30 milyon tonluk kargo hacminin 2024’e kadar 80 milyon tona çıkarılması talimatını vermişti.

Bu yolu ticari hedefle birinci deneyen ülkelerden Çin, 2013’ten bu yana giderek artan sayıda gemisini Kuzey Deniz Yolu üzerinden Avrupa’ya gönderiyor. 2017 yılında bu sayı 12 iken, 2018 Ocak-Ağustos ortasında birebir sayıya ulaşmıştı.

Çin’in 2013’te Arktik Konseyi’ne gözlemci statüsünde üye olması ve yeniden birebir yıl “Bir Kuşak-Bir Yol“ projesini uygulamaya başlaması da birbirleriyle temaslı adımlar olarak yorumlanabilir.

Tokyo’dan Hamburg’a giden bir konteyner gemisinin Süveyş Kanalı üzerinden yaklaşık 48 gün seyahat etmesi gerekirken, tıpkı geminin Kuzey Deniz Yolu üzerinden yaklaşık 35 günlük seyahat etmesi gerekiyor.

turkiye 4242

TÜRKİYE’NİN DEMİR YOLUNDA ARTAN KIYMETİ

Demir yolu alternatifleri açısından Türkiye de giderek daha çok ehemmiyete sahip bir duruma sahip. Geçen yıl hizmete açılan İstanbul-Londra-Pekin Demiryolu Hattı’nın, Çin’in Jenerasyon ve Yol sistemine entegre edildiğinde daha elle tutulur bir kıymet kazanacağına kesin gözüyle bakılıyor.

Daha kuzeyde yer alan Trans-Sibirya Demiryolu bir alternatif olarak ön plana çıksa da Çin’in başını çektiği Doğu Asya ticaret mallarını taşımak için yetersiz kalıyor.

Demir yolları, kıta içi yolcu ve yük nakliyatında kritik ehemmiyete sahip lakin bu değer kıtalarla sonlu. Kıtalararası nakliyecilikte deniz nakliyatının sahip olduğu fiyat avantajının aşılması mümkün değil. Deniz nakliyatından daha ucuz olan tek yol boru sınırları fakat boru sınırlarından sırf sıvı ve gaz yükler taşınabiliyor.

suveys 5602

İSRAİL-BAE’NİN ALTERNATİF KANAL PLANI

Öte yandan, İsrail’in Kızıldeniz kıyısındaki limanı Eilat’ı Akdeniz’e bağlaması düşünülen kanal, Süveyş Kanalı’na alternatif arayışlarından en aktüeli olarak ön plana çıkıyor. İsrail ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) proje üzerinde çalıştığı geçen yıl ortaya çıkmış ve Mısır’dan büyük reaksiyon çekmişti.

İsrail-BAE projesi ütopik olmasa da uygulaması epey değerli bir proje olarak bedellendiriliyor. Sina yarımadasının yaklaşık 250 kilometrelik doğu kenarı boyunca yüzlerce metre yüksekliğindeki dorukları yararak kanal kazmak, uzmanlara nazaran en düzgün ihtimalle 100 milyar doların üzerinde yatırım gerektirecek.

Süveyş Kanalı, kelam konusu rotadan 100 kilometre daha kısayken, yükseklikler de nadiren 100 metreyi buluyor.

suveys 2617

SÜVEYŞ KANALI VAZGEÇİLMEZ DEĞİL

Mısır, İsrail-BAE projesinin üçte biri maliyetiyle Süveyş Kanalı’na paralel yeni bir kanal yapabilir yahut mevcut kanalı genişletilebilir. İsrail ve BAE kendi projelerinde ısrar etseler bile Mısır’ın direnişini kırmaları güç bir ihtimal olarak görünürken, projeye yönelik Mısır’ın daha rekabetçi bir tahlille ön alması beklenebilir.

Dünya deniz ticaretinin yüzde 12’sinin Süveyş Kanalı’ndan geçtiği kestirim edilirken, bu göz gerisi edilemeyecek bir oran olsa da Süveyş Kanalı vazgeçilmez pozisyonda değil.

1956 yılında İngiltere, Fransa ve İsrail kanalı işgal ettiğinde geçişler bir mühlet durmuş lakin ticaret devam etmişti. İsrail, 1967 Arap-İsrail savaşında kanalı işgal ettiğinde de geçişler durmuş ve bu durum sekiz yıl sürmüştü.

AFRİKA’NIN GÜNEYİNDEN DOLAŞMA SEÇENEĞİ

Bu vazgeçilebilirliğin en değerli nedeni, Asya’dan Avrupa’ya gidecek ticaret gemilerinin, Afrika’nın güneyinden dolaşma alternatifine sahip olması. Kelam konusu rota daha fazla yakıt ve vakte mal olsa da dünya ticaretinde bir kriz yaratmıyor.

Kara yolu, demir yolu ve boru çizgileri üzere alternatif taşıma yollarının gelişmesi de bu duruma katkı sağlarken, 1970’li yıllarda inşa edilen Kerkük-Yumurtalık Petrol Boru Sınırı bu duruma âlâ bir örnek olarak ön plana çıkıyor.

suveys 1774

PUTİN: KUZEY DENİZ YOLU’NUN GELİŞTİRİLMESİNE BÜYÜK DEĞER VERİYORUZ

Bu ortada Çin’in artan hareket kabiliyetiyle, Kuzey Deniz Yolu’nun etkin hale getirilmesi uğraşlarında Rusya artık yalnız değil. Bir Kuşak-Bir Yol Projesi Çin’in Avrupa pazarlarına olan uzaklık meselesini çözmüyor. Rusya’nın yüzyıllardır sıcak denizlere ulaşmak için yollar aramasına misal bir biçimde Çin de Avrupa pazarına daha süratli ulaşmak için yollar arıyordu. Rusya ve Çin aradıkları yolu Kuzey Deniz Yolu ile bulmuş görünüyorlar ve bu yol üzerinde çalışmaya devam edecekler.

Rusya önderi Putin, 25 Nisan 2019’da Pekin’de düzenlenen 2. Jenerasyon ve Yol Forumu’ndaki konuşmasında, Rusya’nın gayretlerini iki cümlede özetlemişti:

“Kuzey Deniz Yolu’nun geliştirilmesine büyük ehemmiyet veriyoruz. Bunu Çin’in İpek Yolu ile birleştirme ihtimalini kıymetlendiriyoruz ki böylelikle Doğu Asya’yı Avrupa’ya bağlayan, global ve rekabetçi bir güzergah yaratmış olacağız.”

kuzey deniz yolu 4711

BATILI ŞİRKETLERİN İLGİSİ ARTIYOR

Geçit, doğunun önde gelen iki sanayi ülkesi Japonya ve Güney Kore için de en az Çin kadar değerli. İki ülke de kuzey geçidini giderek artan bir formda kullanıyorlar.

Batılı deniz taşıma şirketleri bu hususta tereddüt etseler de dünyanın en büyük konteyner taşıyıcısı Danimarkalı Maersk şirketi üç yıl evvel bu geçidi kullanmaya başladı. Çünkü kuzey geçidi deniz nakliyeciliği yapanlar için artık bir mani olmaktan çıkıyor ve giderek cazip hale geliyor.

Uzmanlar, Kuzey Deniz Yolu’nun 2030 yılı civarında tam kapasiteyle kullanılabilecek bir deniz yolu haline geleceğini varsayım ediyorlar. Süveyş Kanalı, bilhassa Türkiye’nin de içinde bulunduğu Akdeniz havzası ile Güney ve Güneydoğu Asya ortasındaki deniz nakliyeciliği için kıymetini koruyacaktır. Fakat Rusya ve Çin’in başını çektiği süreçte, kuzey geçidini kullanan gemilerin sayısının da artması bekleniyor.

kuzey deniz yolu 5778

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.