bilmediklerimiz enflasyon emeklilik ötv döviz deva akp chp mhp covid korona virüs gazete manşetleri haber
DOLAR
8,4705
EURO
10,2921
ALTIN
502,04
BIST
1.441
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Gök Gürültülü
23°C
İstanbul
23°C
Gök Gürültülü
Pazartesi Parçalı Bulutlu
24°C
Salı Gök Gürültülü
24°C
Çarşamba Parçalı Bulutlu
27°C
Perşembe Gök Gürültülü
20°C

Yatırımın Yükselen Yıldızı Halka Arz: Borsaya Yeni Giren Şirketlerin Hisseleri Neden Talep Rekoru Kırıyor?

2020 başından bugüne kadar halka arz edilen şirketlerin paylarına talep, 60 kata kadar artmış durumda. Borsa’da süreç gören bu şirketlerin …

Yatırımın Yükselen Yıldızı Halka Arz: Borsaya Yeni Giren Şirketlerin Hisseleri Neden Talep Rekoru Kırıyor?
24/04/2021 15:34
0
A+
A-
2020 başından bugüne kadar halka arz edilen şirketlerin paylarına talep, 60 kata kadar artmış durumda. Borsa’da süreç gören bu şirketlerin paylarının kıymeti ise daha bir yıl dolmadan yüzde 900 primi gördü.

“Biraz birikmişim var. Dolar mı alayım, altın mı?” sorusunun yerini 2020’de iyiden iyiye dolduran iki cevap var: Kripto paralar ve halka arzlar. 

Bu iki cevabın giderek popülerleşmesi sadece Türkiye’ye has değil. 

2018’den bu yana dijital varlıklar üzerine araştırma ve tahliller yürüten The Block’un bilgilerine nazaran 2020’de tüm dünyada kripto paralardaki süreç hacmi yüzde 700 yükseldi. 

Kripto paralar üzere ilginin arttığı öbür bir yatırım alternatifi de halka arz edilen şirketlerin payları. 

Ernst & Young (EY) Küresel Halka Arz Trendleri 2020 Raporu’na nazaran global halka arzlar yıllık bazda yüzde 19 arttı ve sayısı bin 363 oldu. 

Halka arzlardan elde edilen gelirler de yüzde 29 yükselişle 268 milyar dolara ulaştı.

Independent Türkçe’den Gökçen Tuncer’in haberine nazaran Türkiye’de geçen yıl 8 şirket halka arz oldu. Yatırımcılar bütün halka arzlara hayli ağır talep gösterdi.

Kelam konusu 8 halka arzın bedeli 450 milyon lirayı aşarken, bu halka arzlara toplamda 6,8 milyar liradan fazla talep toplandı.

Son 2 yıl içinde halka arz edilen şirketlerden oluşan halka arz endeksi ise geçen yıl yüzde 197 paha kazandı. 

Halka arz olunan sekiz şirkette rekor üstüne rekorlar da kırıldı. Örneğin, 2020’nin birinci halka arzı ARD Bilişim, 17 kat talep toplarken, bu ölçü yılın son halka arzı Arzum Konut Aletleri’nde 43’tü. 

Ankara merkezli yazılım şirketi ARD Bilişim’in 5,30 lira ile başlayan pay fiyatı bugüne kadar yüzde 914 yükseldi. 

2020’de halka arz edilen sekiz şirketin fiyat değişimi şu biçimde: 

2020’de halka arz edilen sekiz şirketin fiyat değişimi şu biçimde

Halka arz, 2021’e ise daha süratli giriş yaptı

Halka arz edilen şirketlerin “başlangıç ve bugün” fiyatları ortasındaki değişim ise yüzde 10 ile yüzde 268 ortasında. 

2021 farklı rekorlara da imza attı.  Bu yılın birinci üç ayında yapılan altı halka arz 1 milyar 582 milyon liralık büyüklüğüyle geçen yılın tamamını geride bıraktı. 

60’a yakın ülkeye ihracat yapan Işık Plastik, yılın birinci halka arzı oldu ve 400 binden fazla talep geldi. Borsadaki her beş yatırımcıdan biri Işık Plastik payı aldı. 

Ana faaliyet konusu beşeri ilaç ve aşı üretimi olan Türk İlaç ve Serum Sanayi A.Ş.’ye ise 128 binin üzerinde yatırımcıdan toplam halka arz büyüklüğünün 61,9 katı talep geldi. Yalnızca ferdi yatırımcılardan gelen talep, halka arzın 138,6 katı. 

Türkiye’nin teknik granit üreten en büyük şirketi Qua Granite, son 3 yılda halka arz edilen şirketlerin en büyüğü oldu. BIST  Yıldız Pazar’da “QUAGR” koduyla süreç görmeye şirketin halka arz büyüklüğü 395 milyon liraydı. Gelen talep ise 2,3 milyar liraya ulaştı. 

Son yılların en büyük halka arzlarından Galata Wind Güç’ün ihraç edilen paylarına yaklaşık yedi kat talep geldi. Halka arz edilen payların yüzde dörtte biri yabancı kurumsal yatırımcılara gitti.

2021’de halka arz edilen şirketlerin payları ne durumda?

’30 yılın yatırımcı sayısı, bir senede borsaya girdi’

Sermaye piyasalarında 38 yıldır farklı misyonlar yürüten, Turkish Yatırım A.Ş.’nin Genel Müdür ve İdare Heyeti Üyesi Dr. Berra Doğaner, hem Türkiye’de hem dünyada yatırımcıların halka arz edilen paylara yönelmesini Independent Türkçe’ye birkaç başlıkla açıkladı. 

Bunlardan en değerlisi koronavirüs salgınıyla meskenlere kapanılması. Dışarı çıkamayan insanların zarurî olarak harcamalarının kısılıp, tasarruflarının artmasıyla kapısı çalınan birinci adreslerden biri pay senedi piyasaları oldu. 

Bunun yanı sıra her şeyin online ortama taşındığı 2020’de teknoloji kullanımı da arttı. Bu, taşınabilir ortamlarda al-sat buyruklarının verilmesini hem kolaylaştırdı hem de maliyetleri düşürdü. 

Bir öbür münasebet ise pandemi nedeniyle halka arz planlarını bekleten şirketler. 

Doğaner’in açıklamasına nazaran yatırımcının pay senedi piyasasına olan ilgisiyle, bir müddettir bekleyen şirketler bilhassa 2020 sonuna hakikat halka arzlar için kolları sıvamaya başladı. 

Dr. Berra Doğaner, Türkiye borsalarında 30 küsur yıldır yaklaşık 1 milyon 200 bin civarında olan yatırımcı sayısının 2020’de 2 milyon 600 bin üzerine çıktığını, yeni gelenlerin birçoklarının küçük yatırımcılar olduğunu söyledi.

‘Yabancının çıktığı paya yerli de yanaşmadı’

Doğaner’in aktardığına nazaran 2020’deki halka arzların pahası başka yıllara kıyasla düşüktü. Lakin ünite vakitte getirisi çok yüksekti. Bu durum, yeni gelen yatırımcının halka arzlara ilgisini kuvvetlendirdi. Kuvvetli talebi gören şirketler de halka arz planlarını hayata geçirmeye başladı. 

“Yeni halka arz edilen şirketler endeksi, olağan endeksimizin daha üzerinde getiri sağladı” diyen Doğaner, Borsa ve SPK’da 40 civarında daha halka arz müracaatının beklediği istikametinde duyumlar aldıklarını aktardı. 

Türkiye piyasası özelinde bir gelişme daha küçük yatırımcıyı yeni halka açılan şirketlere yöneltti: Yabancı yatırımcı çıkışları. 

Yabancı yatırımcılar, 2020’de Türk varlıklarından son beş yılın en sert çıkışını gerçekleştirdi. Yılın toplamında pay senetlerinde 4,26 milyar, borçlanma senetlerinden 4, 98 milyar ve toplamda 9,24 milyar dolarlık çıkış kaydedildi. 

Doğaner’in açıklamasına nazaran BIST 30 ve BIST 50 endekslerinde süreç gören, Türkiye’nin büyük ve sağlam şirketlerindeki çıkışları gören yerli yatırımcı da bu şirketlerin paylarından uzak durdu. Onun yerine küçük sermayeli, sert ve süratli fiyat hareketleri olan paylar tercih edildi.

‘Hisse senedi yatırımları iki kattan fazla arttı’

Finansal Okuryazarlık ve Erişim Derneği (FODER) İdare Şurası Lideri Attila Köksal da Merkezi Kayıt Kuruluşu’nun (MKK) datalarını paylaşarak başladı. 

Buna nazaran 2019 yılı başında 23 milyar dolar olan pay senedi yatırımları bugün 52 milyar dolar düzeyinde. Yabancı yatırımcılar ise son 2-3 yılda yaklaşık 23 milyar dolar fiyatında pay sattılar. 

Halka arzların artmasının şirketlerin özkaynaklarını güçlendirmeleri bakımından olumlu olduğunu söyleyen Köksal, vatandaşların da pay senedi yatırımları ile yatırım yaptıkları şirketlerin büyümelerinden hisse aldığını hatırlattı. 

“Ancak, halka arz programlarının düzgün düzenlenmesinde yarar vardır” diyen Köksal, fazla arzın hudutlu bir talep ortamında borsanın genel gidişatına ziyan verebileceğini söyledi.

Köksal’a nazaran başka bir sorun da halka arzlar sonrasında pay fiyatlarında gözlenen çok yükselme. Kimi payların fiyatlarının halka arzı takip eden birkaç hafta, hatta birkaç gün içinde yaptığı çok primlerin açıklanmasının güç olduğunu söyledi FODER Lideri ve ekledi: 

Bu yüksek düzeylerden alım yapan yatırımcıların ziyan etme ihtimalleri çok yüksek. 

Öbür yandan, borsada süreç gören birçok küçük ve orta ölçekli şirketin pay fiyatları çok yüksek sevilere yükselmiştir. Bu fiyatlar şirket kıymetlerini yansıtmamakta olup, bunlarda büyük düşüşler olması kaçınılmazdır. Bu sürdürebilir bir durum değil. 

Yerli yatırımcıların pay senetlerine olan ilgilerinin nominal faizlerin yüzde 10’un altında, gerçek faizlerin ise negatif olduğu 2020 yılında doruğa çıktığını söyleyen Köksal, şu değerlendirmelerde bulundu: 

“Mevduat faizleri niyet vatandaş evvel dövize ve altına daha sonra pay senetlerine yönlendi. Bu ortamda spekülatörler de fırsat görüp pay senetlerini üst çektiler. Bilhassa küçük ve orta ölçekli şirketler için. Zira orada yabancı satışı yok. 

Bu bu türlü olumlu bir hava yarattı borsada. Sonra halka arzlar başladı. Evvel az sayıdalardı ve yeterli pirim yaptılar. Şirket sahipleri de “Borsa’da güzel fiyatlama var. Ben şirketimi düzgün fiyattan borsada halka açabilirim”i gördüler. Artık ölçüleri arttı. Arz-talep istikrarı bozuldu. ”

Halka arz nedir?

Belirli büyüklükte bir şirketiniz olduğunu varsayalım ve diyelim ki iki ortaksınız. 

Tahminen kredi kullanmadan finansman sağlamak istiyorsunuz, tahminen de yatırımlarınıza fon arıyorsunuz… 

Pay senetlerinizi Borsa İstanbul’da satışa çıkardığınızı ilan edip, yatırımcılara “siz de hissedarımız olabilirsiniz” dediğiniz anda şirketinizi de halka arz etmiş oluyorsunuz. Bu süreci yürütmesi için de bir aracı kurum yahut bir banka ile anlaşıyorsunuz. 

Borsa İstanbul’un “Halka Arz ve Borsa İstanbul’da Süreç Görme” kılavuzuna nazaran halka arz, bir şirkete finansman ve likiditenin yanı sıra tanınırlık ve kurumsallaşma da sağlıyor.

Çünkü, şirkete yeni ortaklar almak sorumlulukları artırırken, hesap verilebilirliği mecbur kılıyor. Halka arz olunan bir şirketin bilançosunu açıklaması zarurî hale geliyor. 

Her şirket halka arz olabilir mi?

Hayır. 

Borsa İstanbul’da üç farklı pazar bulunuyor. Bir nevi futbol ligleri üzere düşünelim… 

Büyük ölçekli kuruluşların süreç gördüğü Yıldız Pazar, orta ölçekliler için ana pazar ve daha küçük kuruluşlar için alt pazar. 

2021’in şubat ayı prestijiyle Borsa İstanbul’un yayımladığı Kotasyon Yönergesi’nde değişikliğe gidildi. 

Buna nazaran halka arz edilen şirket alt pazarda süreç görecekse en az 40 milyon liralık halka arz yapmalı. Ya da öbür bir şart olarak şirket, pahasının yüzde 25’ini halka açmalı. Yani şirketin piyasa pahası en az 160 milyon lira olmalı.

Halka arz edilecek hisselerin kıymeti alt pazarda daha evvel 20 milyon liraydı. Lakin bu, düşük bir ölçü olduğu için manipülasyona da açıktı. 

Ana pazarda halka arz edilecek şirketin ise toplam kıymeti en az 375 milyon lira olmalı. Şirket, en az yüzde 20’sini halka arz etmeli. Yani bu sürecin kıymeti 75 milyon lira olmalı. 

Yıldız pazarda halka arz edilen hisselerin piyasa kıymeti kuralı ise 200 milyon liradan 300 milyon liraya çıkartıldı. Halka arz oranı yüzde 15 kaide koşulurken, şirket bedeli ise en az 2 milyar lira olmalı. 

Ayrıyeten, Yıldız Pazar için yapılan müracaatta halka arz sonrasında “halka arz edilen hisselerin piyasa değeri” koşulu olarak taban 500 milyon liranın sağlanamaması halinde müracaat kabul edilmeyecek.

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.