bilmediklerimiz enflasyon emeklilik ötv döviz deva akp chp mhp covid korona virüs gazete manşetleri haber
DOLAR
8,4705
EURO
10,2921
ALTIN
502,04
BIST
1.441
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Gök Gürültülü
23°C
İstanbul
23°C
Gök Gürültülü
Pazartesi Parçalı Bulutlu
24°C
Salı Parçalı Bulutlu
28°C
Çarşamba Parçalı Bulutlu
26°C
Perşembe Gök Gürültülü
23°C

Yüz yıldır tartışılan yangının belgeleri ortaya çıktı!

Yüz yıl evvel Yunan işgalinden kurtuluş sevinci yaşayan İzmir’de 25 bin taşınmazı yok edip 10 bin kişinin vefatına sebep olan büyük yangının …

Yüz yıldır tartışılan yangının belgeleri ortaya çıktı!
30/04/2021 08:03
0
A+
A-

Yüz yıl evvel Yunan işgalinden kurtuluş sevinci yaşayan İzmir’de 25 bin taşınmazı yok edip 10 bin kişinin vefatına sebep olan büyük yangının failleri ortasında Ermeni çeteler çıktı. O devir Türklerin kuşkulu olarak gösterildiği yangınlara ait hazırlanan raporlara Yeni Şafak ulaştı. İtfaiye Kumandanı Paul Greskoviç imzalı 2 ve 13 Ekim 1922 tarihli raporlar, yangınların Ermeni çeteler ve Yunan askerleri tarafından planlı olarak gerçekleştirildiğini ortaya koydu.

BIRAKMAYIP YAKACAĞIZ

Raporda, “Son taarruz harekatı başladığı vakit, Yunan subay ve askerlerinin ağızlarından ‘Biz İzmir’i Türklere bırakmak zorunda kalırsak yakacağız, yıkacağız’ lafları çıkıyordu” diyen Greskoviç, 12 Eylül sabahı Buca’da oturan İtfaiye Kurulu Katibi Mösyö Zakmesir’in “Geceyarısı Buca’ya iki trenin geldiğini ve bütün İngiliz ailelerinin gemiye bindirilerek İzmir’e nakledildiklerini” söylediğini belirterek “Anladım ki İzmir’in başına tanımı imkansız büyük bir felaket gelecek” diyor.

3 GÜNDE 15 YANGIN

11 ve 12 Eylül 1922 günlerinde itfaiyecilerin yangın kulesinde nöbet tutarken Ermenilerin, Ermeni kilisesindeki ve öteki yüksek binaların çatılarındaki haberleşme faaliyetlerini dürbünle görüp bildirdiklerini aktaran Greskoviç’in tespitleri şöyle: “3 gün zarfında, Ermeni mahallesinden Tepecik Mahallesi’ne kadar çıkan yangınlarda gözlemlediklerim, itfaiyenin 30 yıllık istatistik cetvelinde görülmemiştir. Türk ordusunun İzmir’e girdiği günden büyük yangının başladığı güne kadar geçen 3 günde Ayavukla, Ayakostanitno ve Ermeni mahallesinde 15 yangın çıktı.”

İTFAİYECİLERE ATEŞ ETTİLER

“Bu yangınlar kazaen çıkmış yangınlara benzemiyordu. 18 yıldan beri İzmir’de bu vazifede bulunuyorum. Bu üç mahallede bir sene zarfında bile 15 yangın çıkmamıştır. Bu üç mahalledeki yangınların taammüden çıkarıldığına hükmetmek gerekir. Zira vazifemizi yaparken ve sokaklardan geçerken bomba ve tüfek ateşine maruz kalıyorduk. Kimi Ermenilerin damlar üzerinde gezindiklerini gördüm.”

ERMENİLERE BEDDUA

Greskoviç, 12 Eylül’de Ermeni mahallesinde çıkan yangın için Rum hastanesini geçerken 120-150 kadar çocuk ve bayandan oluşan bir kümenin, acı acı bağırdığını gördüğünü anlatarak “Ne olduğunu sorduğumda, ‘Sayes Hanı’nda oturduklarını, Ermenilerin konutlarını yaktıklarını, Hanın yanındaki Ermeni meskeninin duvarında bir delik açtıklarını ve delikten bol ölçüde gaz dökerek meskeni ateşe verdiklerini’ söylediler” diyor. Greskoviç, Rum bayan ve çocukların Ermenilere beddua ettiklerini aktarırken askerlerden Ermeni mahallelerinin abluka altına alınmasını istediğini anlatıyor.

TULUMBACILARA KURŞUN

Greskoviç raporunda çaresiz kaldıklarını şöyle yazdı: “Bu yangınların taammüden çıkarıldığına inandığımdan 11 Eylül 1922 günü İtfaiye Kurulu Meclisi Lideri Mösyö Bon’a gittim. Vaktiyle Yunan subay ve askerlerinin söyledikleri aklıma geldikçe, bu yangınların gerçek bir tertiple taammüden çıkarıldığına, bütün İzmir’i küle çevirmeye karar verdiklerine ve bütün varlıklarını bu uğurda sarfedeceklerine dair bende tam kanaat oluşmuştu. Bu kanaatimi kendisine anlattım. Beni özgür bırakmalarını ve İzmir’i bu büyük felaketten kurtarmak için materyal, asker, hayvan ne gerekiyorsa tedarik edilmesine müsaade verilmesini rica ettim. Mösyö Bon İtfaiye Meclisini topladı. Ben Meclis huzurunda durumu külliyen anlattım. Meclis tekliflerimi motamot kabul etti ve motorlu tulumbanın Kemer’in karşısında her an hazır bekletilmesi buyruğunu verdi. Yangının ikinci günü ateşlerini söndürmeye çalışırken bana da kurşun sıktılar.”

CEHENNEME ÇEVİRDİLER

Yangından sonra 1. Kolordu Kumandanı Tuğgeneral İzzettin’in kaleme aldığı 3 Ekim 1922 tarihli istihbarat raporunda, yangının İzmir’de yol açtığı yıkım ortaya konuldu. Yangında 8 mahallenin büsbütün, 7 mahalle ve bölgenin kısmen yandığı, tahminen 20-25 bin mesken, dükkan ve mağazanın yandığı kaydedildi. Yangının kıyı boyunca uzunluğu 3 bin 200 m, denizden içeriye derinliği 5 bin metre olarak aktarıldı.

ÇETE İŞİNE İSPAT

İzmir’de Fasulya Mahallesi’ndeki birinci yangın üzerine 1’inci Kolordu İstihkam kumandanı bir binbaşı tarafından tutulan raporda ise yangının Ermeni çeteler tarafından çıkarıldığını ortaya koyan şu tespitler yer aldı: 1.Kolları dirseklerine kadar yağlı ve yarı çıplak bir kişi görülerek çabucak yakalandı. Küçük bir tahkikattan sonra bu kişinin Ermeni olduğu anlaşıldı. 2.Plavisna’da Rum halkın feryadı üzerine o istikamete gidildi. İki kişinin ellerinde yağlı paçavralar olduğu görüldü. Bu iki kişi, yapılan tahkikattan sonra Ermeni oldukları anlaşılarak, karakola teslim edildi.

Yenişafak

ETİKETLER: , , , ,
Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.